Doe eens even bukken dan
(Lokale) overheden moeten de aanschaf van software openbaar aanbesteden, voor zover het aanbestedingsbedrag boven de €50.000,- zou kunnen uitkomen. Trucs als faseren - het opknippen in verschillende delen, zijn niet toegestaan. Verder geldt dat de aan te schaffen software aan ‘open standaarden' moeten voldoen en - last but not least - bij gelijke geschiktheid de voorkeur moet uitgaan naar zogenaamde open source software.
De gemeente mag bijvoorbeeld niet vragen om 800 licenties Microsoft Office, maar wel om 800 Office pakketten (met een tekstverwerker en een spreadsheet etc) die voldoen aan het ODF (Open Document Format). Microsoft geeft zelf aan, dat ODF pas bij de volgende service release van Office 2007 te gaan ondersteunen en zou dus strikt genomen niet mogen meedoen aan de eventuele tender. Om haar moverende redenen vinden lokale overheden dat niet leuk en doen structureel hun best om de gratis suite ‘Open Office' buiten de deur te houden. Dat is jammer want in dit voorbeeld zou de gemeente alleen al op het tikwerk een besparing van zo'n €300.000,- kunnen realiseren. Toch echt geld, waar je alleen voor hoeft te bukken om het op te rapen.
Zo kwam ik voor de zomer een aanbesteding tegen van de gemeente Leeuwarden waarin gevraagd werd om een Content Management Systeem in open óf closed software formaat. Eén van de aanbestedingseisen was, dat het nieuwe CMS naadloos moest aansluiten bij Microsoft SQL. Men gaf aan zelfs bereid te zijn te migreren naar de meest recente versie van Microsoft SQL, mocht dat nodig zijn. Deze aanbestedingseis is in flagrante strijd met in ieder geval de geest, maar ook de letter, van de te volgen aanbestedingsprocedure. (Idem Utrecht, Lelystad, Nijmegen, Zaltbommel etc. etc.)
Bij het vergelijken van de uitgebrachte tenders mogen implementatiekosten, conversiekosten of opleidingskosten niet worden meegewogen. Het argument dat de migratie naar Open Source software dus meer kosten met zich zou meebrengen, dan het uitbreiden van al eerder aangeschafte closed software producten, doet geen opgeld. Zo moest bijvoorbeeld de Raad van State bakzeil halen, toen zij uitsluitend documenten in het Microsoft DOC formaat wilden accepteren. Het feestje ging niet door.
De wetgeving zoals die nu al geldt voor overheden gaat binnen afzienbare tijd ook gelden voor onderwijsinstellingen. Of scholen het nu wel of niet leuk vinden, binnen een aantal jaar - twee á drie - zullen zij massaal moeten migreren naar open standaarden en open source oplossingen. Ook daar is voorspelbaar dat de direct betrokkenen er alles aan zullen doen om een diversiteit aan vertragingstactieken los te laten op de te volgen aanbestedingsprocedures. Zo beweegt het CITO momenteel hemel en aarde om de gewenste platform-onafhankelijkheid van nieuwe examensoftware voor het Voortgezet Onderwijs van tafel te krijgen.
Nu al kun je in het veld beluisteren dat de ‘mannen net op MS Windows cursus' zijn geweest (waaronder blijkbaar de CITO programmeurs) óf we hebben overal al MS Word in gebruik. Je denkt toch niet dat nu weer wat anders gaan proberen. Ja, dat denk ik wel - sterker nog - al zou ik niet denken, dan nog zullen de scholen wel moeten. Voorkeuren van het onderwijs management zijn irrelevant. Dat alles in ogen schouw nemend, kun je je afvragen waarom je de aanschaf van gratis open source software überhaupt nog zou aanbesteden. Het aanbestedingsbedrag kan immers de €50.000 nooit overstijgen én de kosten van de aanvullende dienstverlening mogen niet meegeteld worden.
Concluderend durf ik te verdedigen dat aanbesteding van software door overheden nog altijd een wassen neus is. Onderhuids is de vrijwillige keuze voor een zogenaamde Vendor Lock-in nog steeds gemeengoed en daar wordt de wereld niet goedkoper van. Omgekeerd hebben de aanbieders nog altijd niet genoeg lef (en tijd en geld) om de uitkomst van dit soort aanbestedingen, voor eens en altijd, de kop in te drukken. Ik zou de betreffende IT leveranciers in ieder geval willen adviseren om in voorkomende gevallen altijd melding te doen bij http://www.noiv.nl/aanbestedingsklachten. Niets doen, helpt ook niet.
